خرید ویندوز ۱۱: مقایسه کامل همه نسخه‌ها و راهنمای انتخاب

ویندوز ۱۱ فقط دو نسخه Home و Pro نیست. مایکروسافت بیش از ده نسخه مختلف عرضه می‌کند که هرکدام برای گروه خاصی از کاربران و دستگاه‌ها ساخته شده‌اند. در این صفحه، همه نسخه‌ها را با زبان ساده مقایسه می‌کنیم تا پیش از خرید دقیقاً بدانید به کدام نسخه نیاز دارید و بابت امکاناتی که هرگز استفاده نمی‌کنید هزینه ندهید.

اگر وقت خواندن همه توضیحات را ندارید، این جدول در چند ثانیه شما را به نسخه درست می‌رساند.

Home نسخه‌ای است که روی اکثر لپ‌تاپ‌های آماده نصب شده و برای بیش از هشتاد درصد کاربران کاملاً کافی است. تمام تجربه ظاهری ویندوز ۱۱ — منوی استارت جدید، Snap Layouts، ویجت‌ها، Microsoft Store و امنیت Defender — در این نسخه وجود دارد.

محدودیت‌های اصلی آن نبود BitLocker، Hyper-V، Remote Desktop به‌عنوان میزبان، Group Policy و عضویت در دامنه است. همچنین حداکثر ۱۲۸ گیگابایت رم و یک پردازنده فیزیکی را پشتیبانی می‌کند که برای هر سیستم خانگی بیش از کافی است. برای گیمینگ هیچ محدودیتی نسبت به Pro ندارد.

Pro همان Home است به‌علاوه یک لایه ابزار حرفه‌ای. BitLocker از اطلاعات شما در برابر سرقت فیزیکی دستگاه محافظت می‌کند، Hyper-V و Windows Sandbox امکان اجرای ایزوله سیستم‌عامل‌ها و فایل‌های مشکوک را می‌دهند، Remote Desktop اجازه اتصال از راه دور به سیستم شما را می‌دهد و Group Policy کنترل دقیق تنظیمات را در اختیار می‌گذارد.

سقف سخت‌افزاری آن هم بالاتر است: تا ۲ ترابایت رم و ۲ پردازنده فیزیکی. برای فریلنسرها، برنامه‌نویسان، مدیران شبکه و کسب‌وکارهای کوچک، Pro نقطه تعادل قیمت و امکانات است.

Pro for Workstations برای سخت‌افزار سرورگونه ساخته شده: سیستم فایل ReFS با ترمیم خودکار داده، حافظه ماندگار NVDIMM، انتقال فایل با SMB Direct و پشتیبانی از ۴ پردازنده و ۶ ترابایت رم. اگر ایستگاه کاری چند هزار دلاری دارید، این نسخه اجازه می‌دهد از تمام ظرفیت آن استفاده کنید.

Enterprise کامل‌ترین نسخه از نظر امنیت و مدیریت است: Credential Guard، AppLocker، Application Guard، Direct Access، Autopilot و مدیریت متمرکز با Intune. این نسخه معمولاً از طریق قراردادهای حجمی یا اشتراک Microsoft 365 عرضه می‌شود، نه به‌صورت خرید تکی.

Education تقریباً معادل فنی Enterprise است اما برای مراکز آموزشی قیمت‌گذاری شده و تجربه مصرفی محدودتری دارد. Pro Education هم نسخه سبک‌تر آن و معادل Pro است. هر دو برای دانشگاه‌ها، مدارس و آزمایشگاه‌های رایانه طراحی شده‌اند.

Windows 11 SE نسخه‌ای بسیار سبک برای لپ‌تاپ‌های ارزان‌قیمت مدارس است. نصب اپلیکیشن در آن توسط مدیر مدرسه کنترل می‌شود و به‌صورت جداگانه فروخته نمی‌شود؛ فقط روی دستگاه‌های مخصوص آموزش از کارخانه نصب می‌آید.

IoT Enterprise برای دستگاه‌های تخصصی طراحی شده: کیوسک‌های اطلاع‌رسانی، پایانه‌های فروش، تابلوهای دیجیتال، تجهیزات پزشکی و کنترل‌کننده‌های صنعتی. این نسخه امکان قفل کردن دستگاه روی یک اپلیکیشن مشخص را دارد.

LTSC (کانال خدمات طولانی‌مدت) نسخه‌ای است که سال‌ها فقط وصله امنیتی می‌گیرد و ویژگی جدیدی به آن اضافه نمی‌شود. برای دستگاه‌هایی که پایداری مطلق مهم‌تر از تازگی امکانات است، بهترین انتخاب محسوب می‌شود، اما برای کاربر عادی مناسب نیست چون فروشگاه و بسیاری از اپ‌های پیش‌فرض را ندارد.

نسخه‌های N برای بازار اروپا و KN برای کره جنوبی ساخته شده‌اند و طبق الزامات قانونی، Windows Media Player و بخشی از اپ‌های چندرسانه‌ای را ندارند. این قابلیت‌ها را می‌توان بعداً با نصب Media Feature Pack اضافه کرد، اما برای کاربر عادی هیچ مزیتی ندارند و بهتر است سراغشان نروید.

نسخه Single Language هم فقط یک زبان نمایش دارد و امکان تغییر زبان رابط کاربری در آن وجود ندارد. اگر می‌خواهید بین فارسی و انگلیسی جابه‌جا شوید، حتماً نسخه استاندارد چندزبانه را انتخاب کنید.

صرف‌نظر از نسخه انتخابی، ویندوز ۱۱ حداقل‌های سخت‌افزاری یکسانی دارد و اگر سیستم شما این شرایط را نداشته باشد، حتی با لایسنس معتبر هم نصب رسمی ممکن نیست.

خبر خوب این است که در بیشتر مسیرها، ارتقا بدون نصب مجدد انجام می‌شود. کافی است در Settings › System › Activation گزینه Change product key را بزنید و کد نسخه بالاتر را وارد کنید. فایل‌ها، برنامه‌ها و تنظیمات شما دست‌نخورده باقی می‌ماند.

مسیرهای رایج و بدون دردسر: Home به Pro، Pro به Pro for Workstations، Pro به Enterprise و Home یا Pro به Education. در مقابل، پایین آمدن از نسخه بالاتر به پایین‌تر (مثلاً Pro به Home) نیازمند نصب تمیز ویندوز است.

به همین دلیل توصیه ما ساده است: از نسخه‌ای شروع کنید که امروز به آن نیاز دارید. اگر بعداً نیازتان بیشتر شد، ارتقا چند دقیقه بیشتر طول نمی‌کشد.

جدا از نسخه ویندوز، نوع کانال لایسنس هم اهمیت زیادی دارد و بیشتر مشکلاتی که کاربران با کلیدهای ارزان تجربه می‌کنند، از همین‌جا می‌آید. لایسنس Retail کامل‌ترین حالت است: قابل انتقال به سیستم جدید، قابل اتصال به حساب مایکروسافت و دارای پشتیبانی رسمی.

لایسنس OEM از کارخانه روی دستگاه نصب می‌شود و به مادربرد همان دستگاه قفل است. اگر مادربرد بسوزد یا تعویض شود، لایسنس از بین می‌رود و قابل انتقال هم نیست. قیمت پایین‌تر آن دقیقاً به همین دلیل است.

لایسنس Volume (KMS و MAK) برای سازمان‌ها است و باید در زیرساخت همان سازمان فعال شود. فروش تکی این کلیدها به کاربران خانگی مجاز نیست و معمولاً پس از مدتی توسط مایکروسافت مسدود می‌شوند. ESD هم صرفاً به معنای تحویل دیجیتال کد است و نوع کانال را مشخص نمی‌کند.

ویندوز ۱۱ در سال ۲۰۲۱ معرفی شد و بزرگ‌ترین تغییرش، علاوه بر رابط کاربری تازه، سخت‌گیری در پیش‌نیازهای امنیتی بود. الزام TPM 2.0 و Secure Boot باعث شد بخشی از سیستم‌های قدیمی از فهرست دستگاه‌های پشتیبانی‌شده خارج شوند، اما در عوض سطح امنیت پایه همه دستگاه‌های جدید بالا رفت.

با پایان چرخه پشتیبانی ویندوز ۱۰، ادامه استفاده از آن یعنی نداشتن وصله‌های امنیتی جدید. برای کاربران خانگی این ریسک قابل توجه است و برای سازمان‌ها می‌تواند به مشکلات انطباق قانونی منجر شود. به همین دلیل مهاجرت به ویندوز ۱۱ دیگر یک انتخاب سلیقه‌ای نیست.

نسخه‌های سالانه ویندوز ۱۱ هر بار قابلیت‌های جدیدی اضافه می‌کنند، اما ساختار نسخه‌بندی (Home، Pro، Enterprise و بقیه) ثابت مانده است؛ بنابراین انتخابی که امروز می‌کنید، سال‌ها معتبر خواهد بود.

• خرید Pro در حالی که هیچ‌وقت از BitLocker، Hyper-V یا Remote Desktop استفاده نمی‌کنید.
• ماندن روی Home در حالی که اطلاعات حساس مشتریان روی لپ‌تاپ سیار نگهداری می‌شود.
• خرید کلیدهای سازمانی ارزان برای استفاده خانگی که پس از مدتی مسدود می‌شوند.
• انتخاب نسخه N یا Single Language بدون آگاهی از محدودیت‌های آن.
• نصب LTSC روی سیستم شخصی و سپس تعجب از نبود فروشگاه و اپ‌های پیش‌فرض.

سوال اول: آیا روی این دستگاه اطلاعاتی هست که افشای آن برای شما هزینه دارد؟ اگر بله، حداقل به Pro و BitLocker نیاز دارید. سوال دوم: آیا این دستگاه بخشی از یک ناوگان سازمانی است که باید متمرکز مدیریت شود؟ اگر بله، مسیر شما Enterprise یا Education است.

سوال سوم: آیا سخت‌افزار شما از سقف نسخه Pro (دو پردازنده و ۲ ترابایت رم) عبور می‌کند یا با فایل‌های بسیار حجیم کار می‌کنید؟ اگر بله، Pro for Workstations انتخاب درست است. اگر پاسخ هر سه سوال منفی بود، Home بهترین گزینه از نظر هزینه و کارایی است.

و در نهایت به یاد داشته باشید که ارتقا همیشه ممکن است. شروع با نسخه‌ای که امروز نیاز دارید، تصمیم اشتباهی نیست؛ خرید نسخه‌ای که هرگز از امکاناتش استفاده نمی‌کنید، هست.

مشخصات فنی و شرایط لایسنس ویندوز ۱۱ در مستندات رسمی مایکروسافت قابل بررسی است:

• مشخصات و پیش‌نیازهای رسمی ویندوز ۱۱ — Microsoft
• مقایسه رسمی نسخه‌های ویندوز ۱۱ — Microsoft
• فعال‌سازی ویندوز — پشتیبانی مایکروسافت